Muzyka to bodaj najbardziej subiektywna dziedzina życia. Dwie różne osoby mogą odbierać te same dźwięki w kompletnie diametralny sposób. I to nawet, jeśli gustują w podobnych brzmieniach. Zapewne jak większość, tak i ja, jestem zdecydowanym przeciwnikiem słynnego "szufladkowania" artystów oraz ich twórczych dokonań. Niemniej, do lingwistycznego zobrazowania tejże muzyki, trzeba używać określeń jasnych i klarownych. By odzwierciedlać zawartość płyt i pomysłów muzyków potrzebne jest standardowe nazewnictwo. Nie szukam przy pisaniu biografii artystów oraz recenzji ich twórczości określeń jak najbardziej technicznych, skupiam się na wymiarze emocjonalnym. Techniczny punkt widzenia ma jednak tę przewagę, iż jest najbardziej obiektywnym z opisów. Dlatego też postanowiłem przybliżyć podstawowe nurty dynamicznego (uptempo) i nieco wolniejszego (downtempo) brzmienia muzyki, której poświęciłem stronę Psybient.net. Poniższy opis powstał w oparciu o zasoby portalu Wikipedia oraz mojej własnej wiedzy zaczerpniętej z doświadczeń z tymiż stylami tej pięknej muzyki.


Trance to forma muzyki elektronicznej powstała w latach 90. Tempo tej muzyki waha się między 130 a 160 BPM (Beats Per Minute - ilość uderzeń stopy na minutę). Trance charakteryzuje się prostymi melodiami, rytmiczną linią bassu i stałym kickiem na 4/4. Podgatunki trance'u to m.in.: acid trance, tech trance, hard trance, uplifting trance, euro trance. Wymienione style można zaliczyć do komercyjnej odmiany. Szczególnie euro trance zyskał w Europie, głównie w Niemczech, dużą popularność. Styl ten najmocniej bodaj był popularyzowany na berlińskiej Love Parade. Ambitniejsza stylistyka trance'u opisana jest poniżej, zaś sam trance jedynie w tym momencie sygnalizuję.

Goa trance (nazywany też po prostu goa lub liczbowo 604, gdzie: G=6, O=0, A=4) to forma muzyki elektronicznej, styl trance'u. Muzyka ta powstała na przełomie lat 80. i 90. w byłej portugalskiej kolonii w Indiach, w prowincji Goa (stąd nazwa). Tak jak inne style trance'u, goa rozwinęło się głównie w Europie. Jednak najważniejszym krajem dla historii tej muzyki, z którym najbardziej ten styl utożsamiono, był Izrael. W Europie goa rozwinęło się przede wszystkim w Wielkiej Brytanii oraz w Niemczech; poza Europą: w Japonii, Brazylii, RPA i Meksyku. Największa popularność i świetność tej muzyki przypadła na lata 1994-2000. Do roku 1997 włącznie, muzyka ta miała swój bardzo specyficzny, stricte melodyjny charakter, potem - do 2000 roku - twórcy goa poszukiwali nowych brzmień i rozwiązań. W etapie tym goa ewoluowało w kierunku psytrance'u (psychedelic trance) - mniej melodyjnego, ale bardziej "psychedelicznego" (artyści zaczęli się skupiać m.in. na bardziej świdrujących rytmach, z użyciem wielu świszczących sampli). Pod koniec XX wieku nazwę goa poczęto zamiennie używać z psytrance'em. Muzyka goa w XXI przestała praktycznie istnieć, choć powstają jeszcze albumy w tej stylistyce, tyle że z dzisiejszą produkcją. Tempo muzyki goa waha się między 130 a 150 BPM. Podstawą goa jest energetyczność, dynamika i bliskowschodnia bądź kosmiczna melodystyka. Utwory tego stylu (jak też pozostałych odmian) trwają przeważnie od siedmiu do dziesięciu minut. Najznamienitsi przedstawiciele goa: Astral Projection, MFG, Hallucinogen, Pleiadians. Najlepszy rok w dziejach tej muzyki: 1997.

Psychedelic trance (psytrance) to styl trance'u, który przekształcił się z muzyki goa, gdy ta święciła swe największe triumfy. Jakkolwiek goa trance jest częścią szerszego stylu o nazwie psytrance, tak psytrance nie jest częścią goa; niekiedy obie te nazwy są wymieniane naprzemiennie - o ile do 1998 roku istniało goa, tak trudno rozstrzygnąć, co muzycznie dzieliło goa i psytrance od 1998 do 2000 roku. Psytrance to więc szeroka nazwa obowiązująca do dziś, a w której to stylistyce można wyróżnić: goa trance, progressive psytrance, dark psytrance, full-on oraz suomi (fińska, mało popularna odmiana). Utwory tego stylu posiadają tempo między 135 a 150 BPM. Są więc dynamiczne, acz do sceny psytrance można dodać również chilloutową muzykę, bo i w tym kierunku poszła ona w ostatnich latach (patrz psybient). Scena psytrance jest popularna w Grecji, Izraelu, Portugalii, Hiszpanii, Wielkiej Brytanii, Niemczech, Meksyku, Brazylii, RPA, Holandii, Japonii, we Włoszech, krajach Bałkanów i Skandynawii. Nadal ma statut niekomercyjny, mimo wyraźnej komercjalizacji najnowszego nurtu: full-onu. Przeciętna sprzedaż psytrance'owego albumu to 2.000 egzemplarzy, gdy płyta sprzedaje się w więcej niż 5.000 kopii to jest to sukces. Jest jedynie kilku artystów, którzy przekroczyli barierę 20.000 sprzedanych płyt, są to m.in. Astral Projection, G.M.S., Hallucinogen, Infected Mushroom, Transwave. Album "Twisted" Hallucinogena osiągnął największy komercyjny sukces: sprzedało się 85.000 płyt. Po erze goa, ale przed erą full-onu, można wyodrębnić trzy nurty psychedelic trance: psytrance jako taki, dark psytrance oraz progressive psytrance. Te trzy style istniały obok siebie między 1999 a 2003 rokiem, do nich doszedł potem wspomniany full-on, zaś dark psytrance przeszedł metamorfozę na nowe brzmienie. Dla psytrance'u przełomem było pojawienie się takich projektów na scenie, jak izraelskie Infected Mushroom, Space Cat i Oforia, które pod koniec XX wieku do melodyjności dodały sporą dawkę nowych rozwiązań. Pomogły one przejść ewolucji psytrance'u na własny, oryginalny tor. Paradoksalnie jednak, rzeczone akty wydatnie pomogły przejść psytrance'owi w komercyjną postać, czyli full-onu.

Dark psytrance (nazywany również jako killer psytrance, dark psy, dark, horror trance) to bardzo mroczna odmiana psytrance'u, najbardziej rozwinięta w Niemczech i w Rosji. Dziś jest to z całą pewnością najbardziej niekomercyjna odmiana psytrance'u. Muzyka dark psytrance ma dwa oblicza. Pierwsze ukonstytuowało się pod koniec lat 90., gdy melodyjne goa schodziło na drugi plan, zaś z psytrance'u wyrastały nowe brzmienia. Prekursorami "starego" dark psytrance'u (chociaż nazywano tak projekty tworzące mrocniejsze dźwięki, nie był to wówczas nowy styl) były zwłaszcza cztery grupy: niemieckie The Delta i Xenomorph oraz izraelskie Sandman i Dark Soho. Z technicznego punktu widzenia najbardziej charakterystyczną cechą ich muzyki były symfoniczne, gotyckie motywy. Począwszy od ok. 2002 roku muzyka dark psytrance zmieniła swe oblicze na znane już do dziś. Jest oparta na dysharmonice, nie posiada prawdziwych melodii, jest bardzo szybka (tempo ok. 150 BPM). Najbardziej znani przedstawiciele "nowego" dark psytrance'u to np. Kindzadza i The Nommos.

Progressive psytrance (znany też jako minimal psytrance, psyprog, prog, minimal) to styl powstały na przełomie tysiącleci w wyniku kombinacji minimalnych, stechnicyzowanych dźwięków oraz rytmiki psytrance'u. Styl ten cechuje się mroczniejszym klimatem i naleciałościami z muzyki minimal techno (wcześniej) i minimal house (obecnie). W aspekcie tempa można zauważyć nieco mniejsze BPM. Ta odmiana psytrance'u powstała w Szwecji. Kamieniami milowymi były w tym przypadku albumy "Headcleaner" Atmosa oraz "Echo" Vibrasphere wydane w 2000 roku przez Spiral Trax Records - który razem z labelami Digital Structures oraz Iboga Records uznać można za najważniejsze w dziejach tego stylu. Najważniejsi przedstawiciele: Atmos, Etnoscope, Shiva Chandra, Son Kite, Vibrasphere.

Tech psytrance (tudzież psychedelic techno) to styl psytrance'u, którego rdzeń oparty jest na gatunku techno, zatem jest pozbawiona melodii, szorstka, mechaniczna, a przy tym posiada mroczną atmosferę typową dla dark psytrance'u. Nurt techno w muzyce psytrance wyrósł pod koniec XX wieku. Jednak dopiero po etapie "starego" dark psytrance'u, wpływy techno stały się bardziej zauważalne. Kolosalny wpływ na kształt tej muzyki miała niemiecka grupa The Delta, której pierwszy album był "starym" dark psytrance'em, a drugi można uznać już za tech psytrance. Typowi przedstawiciele tego nurtu to projekty Midi Miliz, Spirallianz oraz wydania labela Boshke Beats Records.

Full-on (zwany też melodic psytrance, isra trance) to najmłodsza forma psytrance'u, powstała w Izraelu w pierwszych latach XXI wieku. Full-on to ewolucja psytrance'u, która więcej czerpie z prostszych, klubowych gatunków trance'u, aniżeli z samego psychedelic. Utwory full-onowe są szybkie, mają proste aranżacje, niekiedy posiadają wokal i gitarowe riffy. Nazwa tego stylu wzięła się prawdopodobnie od tytułu serii kompilacji izraelskiej wytwórni HOM-Mega Productions zatytułowanej "Full On". Inne źródła mówią, że nazwa wzięła się od niemieckiego festiwalu Fullmoon. Ten styl muzyki jest aktualnie najbardziej rozpowszechniony na scenie psychedelic. Jest bardzo często krytykowany przez konserwatywnych wielbicieli psytrance'u za komercjalizację. Najbardziej znane wydawnictwa promujące full-on to: BNE - Brand New Entertainment, HOM-Mega Productions, Utopia Records.


Chillout to pojęcie powstałe w latach 90. XX wieku ze slangowego określenia relaksowania się i określa gatunek muzyki, w którego skład wchodzi wiele spokojniejszych styli tworzonych przez artystów sceny muzyki elektronicznej. Jest to określenie muzyki niezbyt dynamicznej, m.in.: ambientu, trip-hopu, IDM, czy też wolniejszych form stylów stricte dynamicznych (house'u, trance, itp.).

Psybient (skrót od psychedelic ambient) to rodzaj muzyki elektronicznej łączący elementy psychedelic trance, ambientu oraz world music. Nazywany także jako "ambient psy" bądź też "ambient goa" czy też "psychill", jest związany z ewolucją muzyki goa i psytrance. Albumem, który wyznaczył nowy trend na tej scenie, był wydany w 1998 roku debiutancki krążek projektu Shpongle o nazwie "Are You Shpongled?". Chociaż należy dodać, że wolniejsze utwory z gatunku goa/psytrance były wydawane już wcześniej na "zwykłych" albumach tych brzmień jako np. ostatni track płyty. Pierwszy album, którego styl można określić jako pełnoprawny psychedelic ambient to "Mystical Experiences" projektu The Infinity Project z 1995 roku. Kluczowy jednak dla rozwoju tego stylu był debiut Shpongle w 1998 roku, aczkolwiek mimo olbrzymiego sukcesu płyty "Are You Shpongled?", psybient jako taki dopiero z biegiem kilku następnych lat stał się konkurencją dla stylów z których wyrósł. Powstało bardzo wiele nowych projektów, a ich wydania niekiedy poczęły osiągać relatywnie wysoką sprzedaż jak na muzykę psychedelic. Wraz z okolicami 2004 roku zaczęło powstawać także wiele nowych wydawnictw celujących tylko w psybientowe brzmienia, zaś niektóre wydawnictwa uptempowe utworzyły sublabele odpowiedzialne tylko za chilloutowe brzmienia.

Ambient to szeroko pojęty gatunek muzyczny, cechujący się odejściem od linearnie rozwijanej linii melodycznej, charakterystycznej dla klasycznej muzyki elektronicznej, na rzecz luźnej kompozycji plam dźwiękowych. Zazwyczaj poszczególne plamy są powiązane stale powtarzaną frazą elektronicznej perkusji, która organizuje utwór pod względem rytmicznym. O ile w innych rodzajach muzyki - od klasycznej po punk rocka - osią konstrukcyjną utworu jest przebieg harmoniczny, to w muzyce ambient, utwór rozwija się głównie przez operowanie barwą dźwięku. Drugą podstawową techniką kompozytorską jest stosowanie stałego powtarzania krótkiej frazy melodycznej, która przy każdej repetycji jest minimalnie modyfikowana bądź wzbogacana. W przypadku obu tych technik efektem jest przesunięcie nacisku z następstwa dźwięków na ich brzmienie, stąd muzyka ambient jest postrzegana jako statyczna i znajdująca się poza czasem. Idealnie nadaje się więc do medytacji. Ambient w muzyce psychedelic odegrał wielką rolę, gdyż stał się źródłem nowych inspiracji, z których zrodził się następnie psybient.

Psybreaks (zwany też jako psychedelic breakbeat, psy'n'breaks) jest fuzją psytrance'u i breakbeatu. Podstawa muzyki tego stylu składa się z perkusji typowej dla breakbeatu oraz otoczki znanej z psychedelic. Nurt ten jest słabo rozwinięty, posiada w swej historii co najwyżej kilkadziesiąt wydań, z których czołowe to produkcje Digitalis, Deviant Electronics, Polyploid, Violet Vision oraz kilka z ostatnich wydań w dziejach labela Blue Room Released.

Dub to forma muzyki jamajskiej, która wykształciła się z muzyki reggae w latach 60., jednakże jest również samoistnym stylem opartym na wyeksponowaniu sekcji rytmicznej - bassu i bębnów (perkusji). W formie dubu powstaje gro z wydawanych płyt w stylu psybient.

World music to po prostu muzyka świata. Termin ten jednak używany jest obecnie do klasyfikowania wielu stylów niezachodniej muzyki, które nazywa się też muzyką folkową, etniczną. Z drugiej strony world music nie musi oznaczać tylko tradycyjnej muzyki folkowej, lecz również jej nowoczesną formę z elementami muzyki elektronicznej. Sam termin powstał w latach 80. ubiegłego stulecia. Jedynym sensowym podziałem world music może być partycypacja wedle danych regionów, czy kultur.